AKP'de bu alanda uzun süredir değişiklik seçeneklerinin
konuşulduğu ancak henüz üzerinde çalışılan somut bir teklif bulunmadığı
belirtiliyor.
TBMM'nin yeni yasama yılına başlamasına kısa süre kala, 2028
seçimlerine yönelik hazırlıkların da hız kazanması bekleniyor.
Seçim sisteminin yanı sıra siyasi partilerin işleyişini
düzenleyen mevzuatın değiştirilmesi de yeni dönemin gündem başlıklarından biri
olabilir.
Devlet Bahçeli, son dönemde verdiği röportajlarda
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin uygulamasında ortaya çıkan bazı sorunların
gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Bahçeli, Türkgün ve Habertürk'e yaptığı açıklamalarda,
sistemi güçlendirecek ve aksaklıkları giderecek değişikliklerin yanı sıra seçim
ve siyasi partiler yasalarının da yeniden ele alınabileceği mesajını verdi.
Bahçeli, bu düzenlemelerin yeni anayasa çalışmasıyla uyumlu
olması gerektiğini belirtti ancak
hangi yasal değişikliklerin yapılması gerektiğine ilişkin
ayrıntı vermedi.
AKP: 'Henüz Somut Çalışma Yok'
AKP yönetiminden Bahçeli'nin çağrısına ilişkin resmi bir
açıklama yapılmadı.
Ancak parti kulislerinde, yeni anayasa ile birlikte seçim ve
siyasi partiler mevzuatının uzun süredir tartışıldığı belirtiliyor.
AKP kurmayları, seçim ve siyasi partiler yasalarında
değişiklik yapılmasının 2023 seçim beyannamesinde de yer aldığını, yeni anayasa
konusunda parti içindeki çalışmaların sürdüğünü söylüyor.
Bir AKP yöneticisi, bu tür düzenlemelerin Meclis'te geniş
bir mutabakat gerektirdiğini, siyasi partilerin yaklaşımının ve siyasi takvimin
uygun olması halinde konunun yeni yasama döneminde gündeme gelebileceğini
belirtti.
AKP ve MHP kurmayları ise şu aşamada iki parti arasında
seçim yasasına ilişkin yürütülen özel bir görüşme trafiği olmadığını
belirtiyor.
MHP: 'Ön Şart Değil, Tartışılsın'
MHP cephesinde de Bahçeli'nin açıklamalarının hazırlanmış
bir yasa teklifinin habercisi olmadığı vurgulanıyor.
MHP'li bir yetkiliye göre Bahçeli'nin mesajı, doğrudan bir
kanun teklifinden çok, seçim ve siyasi partiler mevzuatının yeniden tartışmaya
açılması ve bu konuda genel bir uzlaşma aranması çağrısı olarak görülmeli.
Aynı yetkili, Bahçeli'nin açıklamalarının bir "ön
şart" olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, daha çok tartışma başlatmayı
amaçladığını söyledi.
AKP'de Hangi Değişiklikler Konuşuluyor?
Henüz üzerinde çalışılan somut bir teklif bulunmasa da AKP
içinde seçim mevzuatının yeniden düzenlenmesi halinde bazı başlıkların ele
alınabileceği konuşuluyor.
Bunlardan biri, seçimlere ilişkin kuralların farklı
yasalarda bulunmasından kaynaklanan karmaşanın giderilmesi.
Milletvekili seçimlerinden seçmen kütüklerine kadar farklı
düzenlemelerin tek bir temel seçim yasasında toplanması öneriliyor.
Siyasi Partiler Yasası açısından ise CHP'de eski yönetimin
yeniden göreve dönmesine ilişkin "mutlak butlan" tartışması da
gündeme getiriliyor.
AKP'li bazı kurmaylar, siyasi parti kongrelerinde usulsüzlük
iddialarına ilişkin soruşturma ve yargı süreçlerinin yasada yeterince açık
olmadığını savunuyor ve bu alanda düzenleme yapılması gerektiğini belirtiyor.
Küçük Partiler ve İttifak Sistemi
Seçim mevzuatına ilişkin tartışmanın bir diğer başlığını
siyasi parti sayısındaki artış oluşturuyor.
Bazı AKP kurmayları, seçmen ve toplumsal tabanı sınırlı çok
sayıda partinin kurulmasının seçim dönemlerinde pazarlık imkanını artırdığı
görüşünde.
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da Türkiye'deki
siyasi parti sayısına dikkat çekerek, bazı küçük partilerin seçim dönemlerinde
"pazarlık partisi" haline geldiğini savunmuştu.
Muhalefet ise AKP ve MHP'den gelen bu eleştirilerin, seçim
ittifakları sisteminde de değişiklik yapılabileceğinin işareti olduğu
görüşünde.
Muhalefet kulislerinde, küçük partilerin büyük partilerle
seçim işbirliği yaparak elde ettiği avantajların sınırlandırılmasına yönelik
yeni kurallar getirilebileceği değerlendiriliyor.
İktidar cephesinde ise ittifak sistemine ilişkin henüz
hazırlanmış bir teklif bulunmadığı belirtiliyor.
MHP, Yüzde 50+1 Şartının Korunmasını İstiyor
Seçim sistemi açısından Cumhur İttifakı içinde farklı
görüşlerin ortaya çıkabileceği başlıklardan biri de Cumhurbaşkanının
seçilmesinde geçerli yüzde 50+1 şartı.
Bahçeli, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin işleyişinde
bazı sorunlar bulunduğunu ve bunların giderilmesi gerektiğini dile getirmişti.
MHP kulislerinde, sistemin iyileştirilmesi, siyasi
istikrarın sürdürülmesi için bazı düzenlemeler yapılması gerektiği dile
getirilirken, yüzde 50+1 şartının korunması gerektiği görüşü öne çıkıyor.
MHP'li bir yetkili, Cumhur İttifakı'nın gelecekte devam edip
etmeyeceğinin garanti olmadığını belirterek, salt çoğunluk aranmadan en fazla
oyu alan adayın seçilmesi sisteminin iktidarın el değiştirmesini
kolaylaştırabileceğini savundu.
"Yarın Cumhur İttifakı olmazsa, senin birinci parti
olacağının garantisi var mı?" diyen yetkili, yüzde 50+1 sisteminin daha
güvenli olduğunu ifade etti.
İttifak Sistemi Daha Önce Nasıl Değişti?
Türkiye'de resmi seçim ittifaklarının kurulmasına 2018
seçimleri öncesinde izin verilmişti.
İlk düzenlemede, ittifakın toplam oyunun ülke barajını
aşması halinde ittifak içindeki tüm partiler barajı geçmiş sayılıyor ve
milletvekili dağılımında da ittifakın toplam oyu dikkate alınıyordu.
Bu sistem, özellikle küçük partilerin büyük partilerle
ittifak yaparak milletvekili çıkarmasını kolaylaştırıyordu.
AKP ve MHP'nin 2022'de gerçekleştirdiği değişiklikle, seçim
barajı %7'ye indirildi.
Ancak milletvekili sayısının, ittifakın toplam oyu yerine
partilerin seçim bölgelerinde aldıkları oylar üzerinden belirlenmesi hükmü
getirildi.
Böylece, küçük partilerin ittifak üzerinden milletvekili
çıkarma olanağı daraltıldı.
