Çerçeve yasa teklifi, Abdullah Öcalan'a tahliyeyi, örgütün kurucu kadrosuna da Türkiye'ye dönüş yolunu kapatıyor. Selahattin Demirtaş'ın arasında bulunduğu Kobani davası sanıklarının ise tahliye olması bekleniyor.
TBMM'ye sunulan Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin
Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, gözleri çerçeve yasa teklifinin
nasıl uygulanacağına çevirdi.
AKP, MHP, DEM Parti ve CHP milletvekillerinin imzasıyla
sunulan teklif, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilmesi ve Resmi Gazete'de
yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek.
Teklif, PKK üyelerinin silah bırakarak Türkiye'ye
dönüşü için hukuki çerçeveyi belirliyor. Ancak yasanın uygulanabilmesi için ilk
şart, PKK'nın fiilen sona erdiğinin ve tüm silah ile mühimmatın teslim
edildiğinin Millî Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla tespit edilmesi. Bu kararın
Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Teklif, PKK/KCK'nın kurucu kadrolarını ve İmralı'da hükümlü
bulunan Abdullah Öcalan'ı kapsam dışında tutuyor.
Peki teklif yasalaşması durumunda halen cezaevinde
bulunan Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ'ın arasında bulunduğu
siyasetçiler ne anlama geliyor? Demirtaş siyasete dönmesinin yolu açılıyor
mu? DEM Partili hukukçular yasayı nasıl yorumluyor?
Yasa teklifi Abdullah Öcalan'a tahliye yolunu açmıyor
Çerçeve Yasada Kimler
Kapsam Dışında?
Teklif, PKK/KCK'nın kurucu kadrosunu ve MHP lideri Devlet
Bahçeli'nin "umut hakkı" vaat ettiği Abdullah Öcalan'ı kapsam
dışında bırakıyor.
Teklifte, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme
suçları ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış
müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve davaların
düzenleme dışında olduğu belirtiliyor.
Bu nedenle Murat Karayılan, Cemil Bayık, Duran Kalkan, Sabri
Ok gibi örgütün yaklaşık 200 yönetici kadrosu yasadan yararlanamayacak. 11
Temmuz 2025'te Irak'ın Süleymaniye kenti kırsalında "silahları yakma"
törenine liderlik yapan KCK Yürütme Konseyi Eş Başkanı Besê Hozat'ın da bunlar
arasında yer alması bekleniyor.
Güvenlik kuvvetleriyle yaşadıkları çatışmalarda kasten
öldürme suçuna karışanlar ve Güvenpark ile Merasim Sokak katliamları sanıkları
yasadan yararlanamayacak.
DEM Parti kaynaklarına göre, 2005 yılı öncesinde işlenen
suçlardan halen cezaevinde olan yaklaşık 800-900 kişinin tekliften
yararlanamayacak.
Yasadan Kimler
Yararlanabilecek?
Yasanın uygulanması için PKK üyeliği kapsamında hakkında
soruşturma ve kovuşturma bulunanların başvurusu gerekiyor.
Teklife göre 15 yıldan daha az hapis cezası gerektiren
suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl süreyle ertelenecek. Cezası
müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet dahil cezası 15 yıldan fazla olan suçlarda
ise erteleme süresi 10 yıl olacak. Bu süre içinde yeniden suç işlememe şartı
var.
Erteleme, halen devam eden soruşturma ve davaları kapsıyor.
Bu süreçte tutuklama ve adli kontrol tedbirleri, dosyanın
bulunduğu aşamaya göre yetkili hâkim veya mahkeme tarafından "
koşullarının bulunması halinde" kaldırılabilecek. İstinaf ya da Yargıtay
incelemesindeki dosyalar için ise bozma kararı verilmesi öngörülüyor. Bu
dosyalar yerel mahkemelere gönderilecek ve erteleme kararını bu mahkemeler
verecek.
PKK üyeleri silahlarını sembolik bir gösteri ile bırakmıştı.
Selahattin Demirtaş
ve Figen Yüksekdağ Tahliye Olacak Mı?
Düzenleme, özelllikle eski HDP Eş Genel Başkanları
Selahattin Demirtaş ile Figen Yüksekdağ'ın tutuklu bulunduğu Kobani davasını da
doğrudan ilgilendiriyor.
Teklif yasalaşırsa, Kobani davasında istinaf tarafından
bozma kararı verilmesi ve Demirtaş ile diğer tutuklu siyasetçilerin
tahliyesinin gündeme gelmesi bekleniyor. Eski HDP MYK üyesi Alp Altınörs de
halen cezaevinde.
"Silahlı terör örgütü üyesi olmak"
suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılan Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet
Özer de davası 5 yıl süreyle erteleneceklerden.
Siyasete Dönüş İçin
Kurul Ve Hâkim Şartı
Teklif, mahkumiyet kararları kesinleşen ve cezaevinde
hükümlü statüsünde bulunanlara siyaset yolunu şartlı açıyor. Bu kapsamda
olanların siyasete dönüşü için önce yasayı uygulamakla görevli idari kurulun
başvuruda bulunması, ardından da hakimin izin vermesi gerekiyor.
Hakimliğe başvuru hakkı doğrudan hükümlülere tanınmadı.
Teklife göre mahkumiyet nedeniyle doğan hak yoksunluklarının
kaldırılması ise infaz hakimliğinden kurul tarafından talep edilecek.
Mahkûmiyet kararlarında hak yoksunluğunun kaldırılması için
ise belirli sürelerin geçmesi gerekiyor. Beş yıllık infaz ertelemesinde karar
tarihi itibariyle iki yılın, 10 yıllık ertelemede ise üç yılın geçmesi
gerekiyor. Selçuk Mızraklı ve Bekir Kaya, bu nedenle karardan sonra 2 yıl
beklemek zorunda.
Selahattin Demirtaş İçin
Bekleme Süresi Olacak Mı?
Kobani davasında Selahattin Demirtaş 42 yıl, Figen
Yüksekdağ ise 30 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Demirtaş ve Yüksekdağ,
9,5 yıldır cezaevinde. Ayrıca aynı davada "silahlı terör örgütüne üye
olmak" suçundan Ahmet Türk 10 yıl, Sebahat Tuncel 12 yıl, Ayla Akat Ata 9
yıl 9 ay, ve Gültan Kışanak 12 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Bu isimler
tutuksuz yargılanıyor.
Karar istinaf tarafından onansa da Yargıtay incelemesi
tamamlanmadığı için henüz kesinleşmedi.
DW Türkçe'nin konuştuğu DEM Parti yöneticisi bir hukukçu,
Demirtaş'ın arasında bulunduğu Kobani davası sanıklarının mahkûmiyet
kararlarının henüz kesinleşmediğini belirterek siyasete dönüş için
hakimlik kararına ihtiyaç olmadığını söyledi.
AKP Grup Başkanı Abdullah Güler de TBMM'de teklife ilişkin
açıklama yaparken "Anayasamızın 38'inci maddesi, bir mahkûmiyet
oluşmadan, hüküm kesinleşmeden ona bağlı olarak TCK 53 bağlamında bir hak
mahrumiyetini biz soruşturma ve kovuşturma safahatında yapmamız mümkün değil.
Yapsanız bile bu anayasaya aykırılık teşkil edecektir. Kesin mahkumiyeti
olmayan kişi masumdur" dedi.
Bu görüşler esas alınırsa Demirtaş hakkındaki dava,
kesinleşmiş mahkumiyet değil devam eden kovuşturma kapsamında
değerlendirilecek. Bu durumda yargılama 10 yıl süreyle ertelenebilecek ve
tahliyesinin önü açılabilecek.
Böyle bir senaryoda Demirtaş ve diğer siyasetçiler için iki
ya da üç yıllık bekleme süresi uygulanmayacak.
Aynı prosedürün, silah bırakarak Türkiye'ye dönen ve
haklarında kesinleşmiş mahkumiyet bulunmayan PKK üyeleri için de geçerli olması
bekleniyor.
Mahkumiyeti Kesinleşenlere
İnfaz Ertelemesi
DEM Partili hukukçulara göre kesinleşmiş mahkumiyet
kararları bulunanlar ise idari kurulun talebi üzerine yargı kararıyla haklarını
geri alabilecek.
Teklifle, kesinleşen mahkumiyet hükümlerinin infazı da
aldığı ceza miktarı 15 yıldan azsa 5 yıl, 15 yıldan fazlaysa 10 yıl süreyle
infaz hâkimi kararıyla ertelenecek.
Bu kapsamda 2005 yılı öncesinde müebbetlik suç işleyenler
ile cezaevinde bulunan ve kasten öldürme suçu dışında hapis yatan PKK
hükümlülerinin de cezaları ertelenecek.
Halen cezaevinde bulunan ve 9 yıl 4 ay 15 gün hapis cezası
onanan eski Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Selçuk Mızraklı ile 8 yıl 3
ay hapis cezası kesinleşen eski Van Büyükşehir Belediye Başkanı Bekir Kaya da
bu kapsamda tahliye olabilecek.
