Zamanın Koruduğu Kutsal Toprak: Ezidi Kültürünün Mardin’deki Kalbi "Bacine"

Baskılardan Geri Dönüşe: Bacine’nin Hafızası

Bacine, özellikle 1980’li yıllarda bölgedeki Ezidi nüfusun maruz kaldığı ağır ekonomik ve sosyal baskıların, mal varlıklarına el konulma süreçlerinin yakın tanığı. O dönemde güvenlik kaygıları ve baskılar nedeniyle boşalmak zorunda kalan köy sakinlerinin büyük bölümü Avrupa’ya göç etmek zorunda kaldı. Ancak son yıllarda değişen konjonktür ve hukuki mücadeleler, köyün kaderini tersine çevirmeye başladı.

Bir dönem tamamen insansızlaşma noktasına gelen Bacine’de hayat yeniden canlanma noktasına geliyor ve geri dönüş projeleriyle köyde şu an 10’un üzerinde yeni konak-ev inşa edilmiş durumda. Köy nüfusu özellikle bahar dönemlerinde ve dini bayramlarda katlanarak artıyor. Midyat merkeze 7 km uzaklıkta olan Bacine’ye yılda ortalama 10-15 bin arasında ziyaretçi geliyor.

Ezidi toplumu ve kültürü üzerine saha çalışmaları yürüten uzman Betal Turunç, köye yönelik baskıların kırsal alanda tamamen bitmediğini, ancak geri dönüşlerin köye yeni bir soluk getirdiğini belirtiyor. Turunç, Bacine’deki dönüşüm sürecini ve köyün bugünkü önemini şu sözlerle aktarıyor:

"Midyat'ın o Ezidi köylerinde Ezidilere yönelik baskılar kırsalda hâlâ devam ediyor. Bacine’de de aynı şekilde 1990’lı yıllarda ciddi baskılar olmuştu; mal varlıklarına konma ve benzeri süreçler yaşandı. İnsanlar bu baskılardan kaçmak için genelde yurt dışına gitmek zorunda kaldı. Ancak yurt dışına gidenler, bir yerden sonra değişen politika ve siyasetle birlikte yeniden Midyat'ın köylerine dönüş yapmaya başladılar.

Oraya dönenler kendilerince yeniden evlerini inşa ettiler. Geçmişte el konulan tarlalarını, mülklerini dava ederek hukuki yollarla geri alanlar oldu. Bununla birlikte köy hayatı yeniden canlanmaya başladı. Canlandıktan sonra da burası önemli bir inanç merkezi haline geldi. Her yıl nisan ayı gibi dönemlerde gelip orada kutlamalar yapıyorlar. Bu kutlamalar onlar için gerçekten kimliklerini yeniden kazanmak, inanışlarını özgürce yaşamak adına bir nevi festival havasında geçiyor. İnsanların inançlarını özgürce yaşayabilecekleri bir alan oluştu. O yüzden Bacine, kimliklerini yeniden var etme, bunu sürdürme ve savunma açısından onlar için hayati bir öneme sahip."

Yeni Nesil İçin Kültürel Köprü

Köyün yeniden canlanması, sadece Avrupa'dan dönen yaşlı kuşaklar için değil, diaspora ortamında büyüyen genç kuşaklar için de kültürel bir bağlam sunuyor. Betal Turunç, bu durumun sürdürülebilirlik açısından kritik olduğunu vurgulayarak şunları ekliyor:

"Bu geri dönüşler ve görünürlük, yeni nesil gençlerin de kendi inanışlarını yerinde tanıması, köklerini keşfetmesi ve kültürlerini geleceğe taşıyarak sürdürmeleri açısından çok büyük bir önem taşıyor. Bağlar bu sayede kopmuyor."

Köydeki Çarşema Sor kutlamalarına katılmak için Almanya’dan gelen 29  yaşındaki Almas Demir diasporadaki gençlerin kökleşme arzusunu şu sözlerle anlatıyor: “Annem ve babam 1980’li yıllarda daha evlenmeden önce aileleriyle birlikte zorunlu nedenlerle Almanya’ya göç etmişler. Ben ve kardeşlerim orada doğup büyüdük fakat aidiyet duygumuz bizi hep buraya çekiyor. Buradaki eski evlere bakınca köklerimizi görüyoruz. Biz Avrupa’da da kültürümüzü yaşatmaya çalışıyoruz fakat bu yetmiyor. İnancımızın doğduğu yeri kendimiz görmek ve havasını solumak istiyoruz.”

Geçmişin İzleri ve Yeni Konaklar: Mimari Dönüşüm