Türkiye'de ana muhalefet partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) yönetimine yönelik olarak yargı eliyle verilen mutlak butlan kararı sonrasında, gözler ekonomi ve piyasalardaki gelişmelere çevrildi. Dün açıklanan karar sonrasında borsada sert düşüş olurken, bugün ise yaşanan kayıplar yerini toparlanmaya bıraktı. Kamu bankalarından yapılan döviz satışları ile dolar kuru kontrol altında tutulurken, 9 günlük bayram tatiline girilecek olması nedeniyle de piyasalardaki dalgalanma sınırlı kaldı.
Ekonomistlere göre, CHP yönetiminin tamamen değişmesine neden olacak mutlak butlan kararının ekonomiye olan etkileri, orta ve uzun vadede ortaya çıkacak. Uzmanlara göre, artık olası seçim dönemine kadar enflasyonla mücadele programı fiilen sona ererken, geniş halk kitleleri açısından daha zorlu bir ekonomik ortam yaşanacak.
Dün Sert Düştü, Bugün Toparlandı
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi tarafından 21 Mayıs Perşembe akşamı saat 17.00 sularında açıklanan karar ile CHP'nin Kasım 2023'teki 38'inci Olağan Kurultayı'nın iptaline ve eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile önceki parti organlarının görevlerine iade edilmesine hükmedilmişti.
Kararın duyulması sonrasında Borsa İstanbul'da sert satışlar görülürken, BİST 100 Endeksi günü yüzde 6,05 düşüşle kapattı. Bankacılık endeksindeki düşüş ise yüzde 8,5'i aştı. Döviz kurlarında kayda değer bir yükseliş yaşanmasa da Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) yüzde 5'e yakın artarak 250 baz puanın üzerini gördü. Tam bu sıralarda uluslararası haber ajansı Bloomberg ise, mutlak butlan kararı sonrasında kamu bankalarının ABD Doları kurundaki yükselişi önlemek amacıyla döviz piyasasına 6 milyar dolarlık satış yaptığını abonelerine geçti.
Kararın ertesi günü olan 22 Mayıs Cuma günü ise yüzde 1,5 kayıpla açılan BİST-100 Endeksi, kayıplarını bir miktar geri alarak, TSİ 15.30 itibariyle yüzde 4 artışa geçti. Dün yüzde 8'in üzerinde değer kaybeden Bankacılık Endeksi de bugün yüzde 1'in üzerinde yükseliş gösterdi.
Peki bundan sonraki süreçte, mutlak butlan kararının ekonomiye yansımaları nasıl olacak?
"Piyasadaki Gerilim Kısmen Azaldı"
DW Türkçe'ye konuşan uluslararası finansal danışmanlık şirketi STRFS (Stratejistanbul Financial Solutions) Baş Stratejisti Dr. Atahan Çelebi'ye göre, Kılıçdaroğlu'nun kendisine mahkeme eliyle verilmiş görevleri gerçekleştirme konusunda etkisiz kalabileceği yönündeki hakim görüş nedeniyle, piyasadaki gerilim kısmen azaldı.
Diğer yandan kısa vadede BİST 100 endeksinde 11.750 puan çevresine kadar ihtiyatlı kalınması gerektiğini vurgulayan Dr. Çelebi, "Önünüzdeki bir-iki ayda CHP ve onun seçilmiş yöneticileri üzerindeki baskının daha da artması güçlenen bir olasılık haline gelecektir. Bu nedenle piyasalarda güçlü yükselişlerin de kalıcılık taşımayacağı bir döneme girdiğimizi düşünüyorum" diyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) kur üzerindeki doğrudan müdahalelerinin devam ettiğini de işaret eden Atahan Çelebi, "Gerek petrol fiyatı kökenli baskılar gerekse dozu giderek artan dış ticaret dengesizlikleri brüt ve net döviz rezervini zayıflatarak TCMB'nin kur müdahalelerine yönelik doğrudan stratejisini terk etmeye zorlayacak bir döngüye doğru yaklaşıyor. Bunun bir sinyali olarak önümüzdeki dönemde TCMB'yi vadeli işlem piyasalarında daha sık görebilir, uluslararası piyasalarda TL faizinin dalga marjının arttığını gözlemleyebiliriz" değerlendirmesinde bulunuyor.
Finansal İstikrar Komitesi: Şoklara Dirençliyiz
Mutlak butlan kararının kamuoyuna yansıması sonrasında Finansal İstikrar Komitesi (FİK), Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında toplandı. Toplantı sonrası yapılan yazılı açıklamada, yurtiçi ve yurtdışı gelişmelerin finansal piyasalara muhtemel etkileri ve alınabilecek tedbirlerin ele alındığı belirtilerek, şu görüşlere yer verildi:
"Komite, Türkiye ekonomisinin sağlıklı politika çerçevesi ve güçlü sermaye tamponları sayesinde şoklara karşı önemli ölçüde dirençli olduğunu değerlendirmiştir. Makrofinansal istikrarın korunması, dezenflasyon sürecinin kesintisiz devamı ve finansal sistemin sağlıklı işleyişi için gerekli tüm adımların tam bir eşgüdüm içinde atılmasını kararlaştırmıştır. Komite, tüm gelişmeleri anlık ve yakından izlemeye devam edecektir."
"Ekonomiye Etkisinde Toplumsal Tepki Belirleyici Olur"
Bayram tatili döneminde hem piyasalar hem de siyasette yüksek tansiyonun düşeceğine dair beklentiler olsa da tatil sonrasında yaşanabilecek yeni gelişmelerin ekonomide yeni sıkıntılar yaratacağı görüşü dile getiriliyor.
DW Türkçe'ye konuşan Koç Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kamil Yılmaz'a göre, Erdoğan rejiminin ve ekonomi yönetiminin mevcut siyasal krizin ekonomideki yansımalarını kontrol altına alıp alamayacağını "toplumsal muhalefet" belirleyecek.
