Menzil Cemaati'nde Neler Oluyor, Protestoların Arkasında Ne Var?
Türkiye'deki en büyük dini oluşumlardan Menzil Cemaati'nde, grubun eski liderlerinden Abdulbaki Erol'un 2023 yılında ölümü sonrası ortaya çıkan gerilim sürüyor.
Erol'un ölümünün ardından üç oğlunun çevresinde üç ayrı
çevre oluştu.
Bu gruplardan bazıları arasında, cemaate ait mekanların
kullanımı ile cemaat bağlantılı mülklerin kullanım hakkı ve mülkiyeti de dahil
olmak üzere çeşitli başlıklarla gerilim yaşanmaya başladı.
Taraflar arasında hem Türkiye'de hem de yurt dışında açılmış
çeşitli davalar bulunuyor.
Gerilim yer yer protestolara yol açtı.
Son günlerde bu üç kardeşten Muhammed Mübarek Erol'un
ziyaretleri sırasında Uşak ve Manisa'da protestolar düzenlendi.
Uşak'ta polis ekipleri, Mübarek Erol'un bulunduğu binanın
önüne yürümek isteyen grubun önünü keserek ilerleyişini durdurdu. Grup bir süre
slogan attıktan sonra dağıldı.
Manisa'nın Alaşehir ve Salihli ilçelerinde polis ekipleri
gerginliğin büyümemesi için önlem aldı.
Menzil Cemaati'yle ilgili merak edilenleri ve yaşanan
gerilimdeki son gelişmeleri inceledik.
Farklı Gruplar Arasındaki Gerilim Nasıl Başladı?
2023'te hayatını kaybeden cemaatin eski liderlerinden
Abdülbaki Erol, ölmeden önce vasiyet olarak üç oğlunu birden "halife"
olarak belirledi.
Dolayısıyla Erol'un ölümünün ardından cemaatin başına tek
bir lider gelmedi.
Böylece Muhammed Saki Erol, Muhammed Mübarek Erol ve
Muhammed Fettah Erol etrafında üç ayrı çevre oluştu.
Kamuoyuna yansıyan bazı açıklamalar ve sosyal medya
paylaşımları, üç kardeş arasında görüş ayrılıklarının olduğunu gösteriyor.
Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol'un büyük
ölçüde ortak hareket ettikleri anlaşılıyor.
Uşak'ta düzenlenen protestoda "Ümmetin malını miras yaptınız" sloganları atıldı.
Sosyal medya paylaşımlarına da yansıdığı haliyle; cemaate
ait mescid, vakıf binası, dergâh, medrese gibi çeşitli mekanların ortak
kullanımında gruplar arasında sorunlar yaşandığı görülüyor.
Cemaatle bağlantılı arazi ve bina gibi mülklerin kullanım
hakkı ve mülkiyetiyle ilgili de gerilimlerin oluştuğu anlaşılıyor.
Bu süreçte hem Türkiye'nin hem de Avrupa'nın farklı
yerlerinde taraflar arasında tansiyon arttı, protestolar düzenlendi.
Müridlerinin "şeyh" olarak tanımladığı Abdülbaki Erol, 74 yaşında hayatını kaybetti.
Uşak ve Manisa'da Neler Yaşandı?
Bu protestoların son dalgası hafta sonu, Muhammed Mübarek
Erol'un ziyaretleri sırasında Uşak ve Manisa'da yaşandı.
Uşak'taki protestoda "Binlerce kişinin hakkını yediniz
haram olsun", "Ümmetin malını miras yaptınız yedirmeyiz. Ümmet olarak
razı değiliz" pankartları açıldı.
Polis, grubun, Erol'un girdiği binaya yaklaşmasını
engelledi.
Uşak'ın ardından Manisa'nın Alaşehir ilçesine giden Erol
burada da protesto edildi.
Burada da benzer pankartlar açıldı ve benzer sloganlar
atıldı.
Semerkand Vakfı'ndan Manisa'daki olayla ilgili yapılan
yazılı açıklamada, "Kendilerini Serhendi olarak tanımlayan grubun sokak
başlarında toplanarak taşkınlık çıkardığı" öne sürüldü.
Menzil cemaatinin bir mensubu
Açıklamanın devamında, "Bu taşkınlıklar ilk defa fiziki
müdahaleye dönüşse de güvenlik güçlerinin müdahalesiyle kimseye zarar gelmemiş
fakat vicdanlar yaralanmıştır" ifadesi kullanıldı.
Vakıf "herkesi sağduyuya" davet etti.
Serhendi Vakfı ise konuyla ilgili olarak sosyal medya
aracılığıyla resmi bir açıklama yapmadı.
Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol'un Semerkand
Vakfı'nda ortak hareket ettikleri bildiriliyor.
Serhendi Vakfı'nın ise Muhammed Saki Erol ile bağı
bulunuyor.
Menzil Cemaati Hakkında Neler Biliniyor?
Menzil Cemaati, Nakşibendi tarikatının Halidiyye kolunun
Türkiye'deki oluşumlarından biri.
2019'da basına yansıyan ve Diyanet İşleri Başkanlığı'na ait
olduğu iddia edilen "Dini-Sosyal Teşekküller, Geleneksel Dini-Kültürel
Oluşumlar ve Yeni Dini Yönelişler" adlı "gizli raporda" bu
oluşuma da yer veriliyor.
Resmi görevlilerin bugüne kadar yalanlamadığı raporda oluşum
hakkında, "Menzil grubu ülkemizdeki benzer yapılar içerisinde en çok
taraftara sahip olanlardan biri olarak görülmektedir" değerlendirmesi
yapılıyor.
Grup, 1902'de doğup 1972'de yaşamını yitiren Abdulhakim Erol
tarafından kuruldu.
Aslen Siirt'te yaşayan Erol ve aile üyeleri, Doğu Anadolu
Bölgesi'ndeki siyasi ve toplumsal koşullarla, "Kürtçülüğün yükselişi"
gibi çeşitli gerekçelerle Siirt'teki köylerinden ayrıldı ve 1971'de Adıyaman'ın
Kahta ilçesinde bir köy satın alarak buraya yerleşti.
Bu köyün adı olan Menzil de bu dini oluşuma ismini verdi.
1970'li yıllarda Türkiye'nin farklı yerlerinden insanlar,
kimi zaman kafileler halinde bu köyü ve "şeyh" olarak gördükleri
Erol'u ziyarete başladı.
Kendisinin ölümünden sonra yerine oğlu Muhammed Raşit Erol
geçti.
1983 yılında Raşit Erol, bir süreliğine Gökçeada'ya mecburi
ikamete yollandı.
Raşit Erol 1993'te hayatını kaybedince, yerine kardeşi
Abdulbaki Erol geçti.
Muhammed Mübarek Erol, son olarak Uşak ve Manisa'da protesto edildi.
2000'li yıllara gelinirken Menzil grubu ikiye bölündü.
Buhara olarak da anılan ikinci grubun başında, Muhammed
Raşit Erol'un oğullarından olup ana koldan ayrılan Fevzettin Erol bulunuyor.
Bu grubun merkezi ise Eskişehir'in Sivrihisar ilçesindeki
Buhara köyü.
Menzil'in geçmişten bugüne sağ partilerle yakın bir ilişki
kurduğu görülüyor.
Oluşum son yıllarda Cumhur İttifakı'na açık destek verdi,
iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) ile iyi ilişkiler kurdu.
Grup, özellikle 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi ve
sonrası iktidara önemli oranda destek verdi.
Darbe girişiminden sonra bürokrasiden tasfiye edilen Gülen
yapılanması mensuplarının yerine farklı dini oluşumların üyelerinin getirildiği
ve Menzil Cemaati ile ilişkilendirilen kişilerin burada kritik bir rol
üstlendiği iddiaları son yıllarda sık sık gündeme geldi.
Menzil mensuplarının, Sağlık Bakanlığı'nın da aralarında
bulunduğu çeşitli kamu kurumlarında kadrolaştıkları öne sürüldü.
Hükümet yetkilileri ise bu iddiaları reddetti.
Menzil oluşumu son yıllarda ekonomi alanında da önemli bir
atılım içinde görülüyor.
Bunun en büyük göstergelerinden biri, Menzil'e yakın bir iş
derneği olan Türkiye Müstakil Sanayici ve İş Adamları Derneği'nin (TÜMSİAD)
çalışmaları oldu.
Muhammed Fettah Erol, Buhara Vakfı ile özdeşleşmiş durumda
2005'te kurulan TÜMSİAD'ın üye yapısının ağırlığını Küçük ve
Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) oluşturuyor.
Abdülbaki Erol'un Ardından Cemaatte Neler Oldu?
Abdülbaki Erol'un 2023'te ölümünden sonra oğulları Muhammed
Saki Erol, Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol'un çevresinde üç ayrı
grup oluştu.
Gruplaşmalar nedeniyle Semerkand Vakfı'ndan iki ayrı vakıf
daha çıktı.
Bunlar Buhara Vakfı ve Gucdevan Vakfı.
Bu üç vakıf tarafından geçmişte yapılan bir ortak
açıklamada, Muhammed Mübarek Erol'un Gucdevan Vakfı, Muhammed Fettah Erol'un
Buhara Vakfı ile "ilim ve irşad hizmetlerini yürütecekleri, Semerkand
Vakfı'nın ilkesel çatısı altında ve bazı hizmetlerde ortak hareket
edecekleri" belirtildi.
Babasının ölümünden sonra Serhendi Vakfı'nı kuran Muhammed Saki Erol
Muhammed Saki Erol ise babasının ölümünden sonra Serhendi
Vakfı'nı kurdu.
Bu oluşum, "Serhendi grubu" olarak da
adlandırılıyor.
Gruplar, zaman zaman sosyal medya üzerinden yaptıkları
açıklamalarıyla ortadaki sorunlarla ilgili tutumlarını ifade ediyor.