Bütçeden eğitime ayrılan pay sürekli azaldı, ihtiyaçlar velilere yüklendi. Okuldan kopuşlar arttı, özel okul sayısı katlandı. MESEM’lerle çocuk işçiliği resmileşti.
Eğitim öğretimde 2023-2024 I. yarıyılı sona erdi. 17.5 milyon öğrenci, 1 milyon 139 bin öğretmen için 15 günlük tatil zili çaldı. Öğrenciler karne ve tatil heyecanı yaşarken Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) karnesi ise kırıklarla dolu. Eğitim yılının ilk yarısı kangrenleşen sorunlarla kapandı.
EĞİTİM BÜTÇESİ YİNE YETERSİZ Eğitime bütçeden ayrılan pay her geçen yıl istikrarlı olarak azalırken, okulların ihtiyaçları için halkın cebinden çıkan para ve eğitim harcamaları da katlandı. Özel okulların eğitimdeki payı her geçen gün artıyor. Eğitim alanında dinci dayatmalar, müfredata yönelik gerici uygulamalar, tarikat ve cemaatlerle imzalanan protokoller ise hız kesmedi. Karma eğitimin bile tartışma konusu haline getirildiği bu dönemde, ‘Çevreme duyarlıyım, değerlerime sahip çıkıyorum (ÇEDES)’ projesiyle okullara ‘manevi danışman’ atanmasının yolu açıldı. Mesleki eğitim merkezleri (MESEM) kapsamında 1 milyon 324 öğrenci fabrikalarda, açık öğretimde ise 2 milyon 346 bin öğrenci var. Yani öğrenci örgün eğitimden koparılarak okul dışına düşen çağ nüfusu sayısı 3 milyonu geçti.
OKULLARIN GÖZÜ VELİLERİN CEBİNDE Ak Parti, 2024 bütçesinde ‘aslan payı’nı eğitime ayırdığını ileri sürse de genel bütçeden eğitime ayrılan yine yüzde 10’un altında kaldı. Eğitime ayrılan bütçenin yüzde 80’i personel harcamalarına ayrılırken okulların giderleri için yine gözler velilerin cebine dikildi. Kayıt, temizlik, güvenlik ve kağıt gibi okulların türlü ihtiyaçları için velilerden para istenmeye devam ediliyor. Devlet okullarında dahi parasız okuma imkanı kalmadı.
90 BİN ÖĞRETMEN ASGARİ ÜCRET ALAMIYOR Eğitim bütçesinin büyük bölümü personel giderlerine aktarılsa da 2024 yılında yine öğretmen maaşları 47 bin TL olan yoksulluk sınırının altında kaldı. Yine devlet okullarında sözleşmeli istihdam edilen öğretmen sayısı 50 bin 182, tamamı asgari ücretin altında çalıştırılan ücretli öğretmenlerin sayısı ise 90 bine yaklaştı. Yani toplam öğretmen sayısının en az yüzde 10’u güvencesiz ve düşük ücretle devlet okullarında istihdam ediliyor. Seçim öncesi öğretmen atamalarında mülakat adaletsizliğini kaldıracağını vadeden Ak Parti bu sözünden de vazgeçti. Yüz binlerce öğretmen atama beklerken MEB verilerine göre bile 100 bin öğretmen açığı bulunuyor. Ama bu yıl sadece 20 bin öğretmenin ataması yapıldı. KPSS’yi kazanan öğretmenlerin ise yüzde 85’inin ataması yapılmıyor. Öte yandan devlet okullarının üçte ikisinde kadrolu yardımcı hizmetli bulunmuyor.
ÖZEL OKUL SAYISI KATLANDI Türkiye’nin 2002’de örgün eğitimdeki payı yüzde 1.9 olan özel okulların oranı 2023’te yüzde 9.3’e yükseldi. Özel okulların devlet okullarına oranı ise yüzde 23.5’e ulaştı. 75 bin okuldan 14 bin 281’i özel okullara ait. Özel okul patronları velilerden fahiş ücretler almaya devam ederken öğretmenlere de açlık sınırında bir ücret dayatmaya devam ediyor.
