ABD Başkanı Donald Trump'ın, ABD ve İran arasındaki mutabakat zaptını Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un kendisi onuruna Versay Sarayı'nda verdiği akşam yemeğinde imzaladığı bildirildi.
Konuya ilişkin görüntüler Beyaz Saray'ın resmi sosyal medya
hesaplarından paylaşıldı.
Paylaşımda, "ABD Başkanı Trump, İran ile varılan
mutabakat zaptını Fransa'da Versay'da imzaladı." ifadelerine yer
verildi.
Trump, katıldığı G7 zirvesinin ardından ülkesine dönmeden
önce Fransız mevkidaşının kendisi onuruna Versay Sarayı'nda verdiği akşam yemeğine
katılmıştı.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın
"İslamabad Mutabakat Anlaşması"nı elektronik olarak imzaladığını
açıklamıştı.
İşte ABD-İran arasındaki mutabakatın 14 maddesi
"1- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, Lübnan da dahil
olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona
erdirildiğini ilan etmek, bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş
veya askeri operasyon başlatmamayı taahhüt etmek, birbirlerine karşı güç
kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmak ve Lübnan'ın
toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güvence altına almak amacıyla bu mutabakat
zaptını imzalamaktadırlar. Nihai anlaşma, Lübnan dahil olmak üzere tüm
cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın diğer
hükümlerini teyit edecektir.
2- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin
egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç
işlerine karışmamayı taahhüt ederler.
3- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, en fazla 60 gün içinde
nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder, bu süre, karşılıklı
rıza ile uzatılabilir.
4- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ABD,
İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi
veya aksaklığı kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen
sona erdirecektir. Bu süre zarfında, gemilerin trafiği, İran İslam Cumhuriyeti
tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır.
ABD ayrıca, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran İslam
Cumhuriyeti sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt eder.
5- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından İran İslam
Cumhuriyeti, ticari gemilerin İran Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde,
yalnızca 60 gün süreyle, ücretsiz ve güvenli bir şekilde geçiş yapabilmeleri
için elinden gelen tüm çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır.
Ticari gemilerin trafiği derhal başlayacak ve İran İslam Cumhuriyeti tarafından
teknik ve askeri engellerin kaldırılması ve mayın temizliği gerekliliği göz
önünde bulundurularak, bu düzenlemeler 30 gün içinde yürürlüğe girecektir. İran
İslam Cumhuriyeti, geçerli uluslararası hukuk ve Hürmüz Boğazı kıyı
devletlerinin egemenlik hakları çerçevesinde, diğer Basra Körfezi kıyı
devletleriyle görüşerek Hürmüz Boğazı'ndaki gelecekteki idare ve denizcilik
hizmetlerini belirlemek üzere Umman Sultanlığı ile diyalog kuracaktır.
6- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran İslam
Cumhuriyeti'nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD
doları tutarında, kesin ve karşılıklı olarak mutabık kalınan bir plan
hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60
gün içinde imzalanacak nihai anlaşmanın bir parçası olarak kesinleştirilecektir.
İlgili finansal işlemler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve
izinler ABD tarafından verilecektir.
7- ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak, üzerinde
mutabık kalınan bir takvime göre, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları,
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu kararları, tüm tek
taraflı ABD yaptırımları, birincil ve ikincil yaptırımlar dahil olmak üzere
kaldırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve ABD, yukarıda bahsedilen
yaptırımların kaldırılması konusunun kritik önemini kabul eder ve bu konularda
karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu meseleleri derhal ele
alma niyetlerini ifade ederler.
8- İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceğini
veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit etmektedir. ABD ve İran İslam
Cumhuriyeti, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı
olarak mutabık kalınacak bir mekanizma çerçevesinde, zenginleştirilmiş malzeme
stoklarının imhasını, IAEA gözetimi altında yerinde seyreltme yoluyla
gerçekleştirilecek asgari yöntemle çözüme kavuşturmak üzere anlaşmışlardır.
Taraflar ayrıca, nihai anlaşmada üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir
çerçeve temelinde, zenginleştirme meselesini ve İran İslam Cumhuriyeti'nin
nükleer ihtiyaçlarıyla ilgili diğer karşılıklı olarak kararlaştırılan konuları
görüşmeyi kabul etmişlerdir. Nihai anlaşma, bu paragrafın hükümlerini teyit
edecek ve İran İslam Cumhuriyeti, yukarıda belirtilen nükleer meselelerin
hayati önemini kabul edecektir. Taraflar, bu meseleler üzerinde karşılıklı
mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu konuları derhal ele alma
niyetlerini ifade etmektedirler.
9- Nihai anlaşma imzalanana kadar, ABD ile İran İslam
Cumhuriyeti mevcut durumu korumayı kabul ederler. İran İslam Cumhuriyeti
nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise herhangi bir yeni
yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacaktır.
10- ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından
ve yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığının İran ham petrolü,
petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri,
sigortacılık, nakliye vb. dahil olmak üzere tüm ilgili hizmetler için
muafiyetler vereceğini taahhüt eder.
11- ABD, bu mutabakat zaptının yürürlüğe girmesiyle birlikte
İran İslam Cumhuriyeti'ne ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların
kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt eder. ABD ile İran İslam Cumhuriyeti,
müzakereler sırasında bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller
üzerinde karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Bu fonlar, ister asıl hesaptan
ister havale yoluyla elde edilsin, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası
tarafından belirlenen nihai lehtara yapılacak ödemeler için tam olarak
kullanılabilir hale getirilecektir. ABD, buna uygun olarak gerekli tüm lisans
ve izinleri vermeyi taahhüt eder.
12- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, bu mutabakat zaptının
başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte uyulmasını
izlemek üzere bir yürütme mekanizmasının kurulacağı konusunda mutabık
kalmışlardır.
13- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından, bu
mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11’inci paragraflarının uygulanmaya
başlanması ve bu tedbirlerin uygulanmaya devam edilmesi koşuluyla, ABD ve İran
İslam Cumhuriyeti, nihai anlaşma konusunda münhasıran diğer paragraflar
üzerinde müzakerelere başlayacaktır.
14- Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi
kararıyla onaylanacaktır."
